Portal_background_image
مطالب ویژه

به منظور برنامه ريزي و هماهنگي جهت هر چه بهتر و باشكوه تر برگزار شدن مراسم سالگرد ارتحال امام خميني (ره) نخستين جلسه هماهنگي ستاد بزرگداشت ارتحال امام (ره) با حضور مسئولين ادارات و ارگان هاي شهرستان زرنديه در محل فرمانداري اين شهرستان برگزار گرديد ← بازديد فرماندار شهرستان زرنديه به همراه بخشدار خرقان از روستاي چناقچي عليا و ورامه ← ديدار فرماندار شهرستان زرنديه ، بخشدار خرقان و رئيس بنياد شهيد و امور ايثارگران شهرستان زرنديه با خانواده شهيد جواهري به مناسبت سالروز آزاد سازي خرمشهر ← پيام مشترك نخستين فرماندار شهرستان زرنديه ، منصوري نماينده مردم شريف شهرستان هاي زرنديه و ساوه ، ابراهيمي امام جمعه شهرستان زرنديه به مناسبت ساروز آزاد سازي خرمشهر ← امام جمعه و فرماندار شهرستان زرنديه طي پيامي از حضور با شكوه مردم در انتخابات تقدير و قدر داني نمودند. ← فرماندار و اعضاي شوراي تامين شهرستان زرنديه از چند شعب اخذ راي در سطح شهرستان بازديد كردند.

شهرستان در يك نگاه

شهرستان زرندیه با مرکزیت شهر مامونیه شمالی ترین شهرستان استان مرکزی ایران است. این شهرستان در جنوب غربی تهران قرار گرفته و با چهار استان قزوین - البرز - تهران - قم همجوار است در سالهای اخیر توجه خاصی به این شهرستان شده است. زرندیه در سال 1382 از شهرستان ساوه جدا شده است ودر  اواخر سال 1375 قبل از جدا شدن این شهرستان سه روستای پیغمبر - ده‌آقا (سید کندی) - نشوه از دهستان خشکه‌رود زرندیه منتزع شده و به دهستان شاهسون‌کندی بخش مرکزی شهرستان ساوه ملحق شدند و در عوض سه روستای چهارحد - آقبلاغ - احمدآباد از بخش نوبران  ساوه منتزع شده و به دهستان دوزج بخش خرقان شهرستان زرندیه ملحق شدند همچنین روستای ینگی کند از دهستان علیشار بخش خرقان زرندیه منتزع شده و به دهستان دوزج بخش خرقان ملحق شد. (مرجع) .

فاصله مرکز شهرستان زرندیه تا شهر تهران 90 کیلومتر و تا شهراراک 195 کیلومتر است و مانند بسیاری از شهرهای جدید در بستر روستایی شکل گرفته که متشکل از 5 روستا به نامهای آسیابک، امیر آباد، زرند کهنه، خورشید آباد و مامونیه می باشد. شهرستان زرندیه توسط راه‌آهن و آزادراه به شهرهای تهران، کرج، همدان، قزوین، قم و ساوه متصل است. آب و هوای آن در قسمت‌های شرقی، کویری و از غرب کوهستانی می‌باشد. در این شهرستان چندین کاروانسرا به دلیل قرار گرفتن آن در مسیر جاده اصلی ابریشم وجود دارد و در برخی از سفر نامه ها نام این منطقه آورده شده است مانند سفر نامه عراق عجم – سده هشتم هجری سفر نامه بلاد مرکزی ایران و...

وسعت

زرندیه در طول جغرافیایی شرقی حداقل 49 درجه 29 دقیقه و طول شرقی حداکثر 50 درجه و 57 دقیقه و در عرض شمالی حداقل 35 درجه و 5 دقیقه و عرض شمالی حداکثر 35 درجه و 34 دقیقه واقع است. وسعت این شهرستان 4163 کیلومتر مربع است

تقسیمات شهرستان زرندیه

زرندیه 2 بخش (بخش مرکزی و بخش خرقان) - 6 دهستان - 428 روستا ( 137 روستای دارای سکنه و 291 روستای خالی از سکنه) و 5 شهر دارد.

بخش مرکزی

بخش مرکزی دارای 3 دهستان ( رودشور - حکیم آباد و خشکرود) - 304روستا (106 روستای دارای سکنه و 198 روستای خالی از سکنه) و 4 شهر است.

دهستان رودشور

این دهستان دارای 59روستا ( 21 روستای داری سکنه و 38 روستای خالی از سکنه) و یک شهر (پرندک) است.

دهستان حکیم آباد

این دهستان دارای 110 روستا ( 58 روستای دارای سکنه و 52 روستای خالی از سکنه) و دو شهر (زاویه و مامونیه) است.

دهستان خشکرود

این دهستان دارای 135 روستا ( 27 روستای دارای سکنه و 108 روستای خالی از سکنه) و یک شهر (خشکرود) است.

بخش خرقان

این بخش دارای 3 دهستان (الویر - دوزج و علیشار) 124 روستا ( 31 روستای دارای سکنه و 93 روستای خالی از سکنه) و یک شهر است.

دهستان الویر

این دهستان دارای 67 روستا (12 روستای دارای سکنه و 55 روستای خالی از سکنه) و یک شهر ( رازقان) است.

دهستان دوزج

این دهستان دارای 32 روستا ( 13 روستای دارای سکنه و 19 روستای خالی از سکنه) است.

دهستان علیشار

این دهستان دارای 25 روستا (6 روستای دارای سکنه و 19 روستای خالی از سکنه) است.

زرندیه دارای یک ایستگاه سینوپتیک در شهر رازقان در ارتفاع 1888 متر بالاتر از دریا (تاسیس 1383) و دو ایستگاه کلیماتولوژی در شهر خشکرود در ارتفاع 1400 متری ( تاسیس 1379) و روستای دوزج در ارتفاع 2060 متری (تاسیس 1343) است.

زرندیه دارای یازده ایستگاه باران سنجی است

ایستگاه اسماعیل آباد کوچک لو -ایستگاه پرندک -ایستگاه خان کهریز - ایستگاه رازقان - ایستگاه خشکرود - ایستگاه رحمت آباد - ایستگاه زرند - ایستگاه مامونیه - ایستگاه فرج آباد - ایستگاه ورده و ایستگاه ویدر

 

آثار و بناهای تاریخی زرندیه

آثار تاریخی فراوانی در این منطقه قرار دارد مانند

تپه سنگی یا مشکین تپه نزدیک پرندک (جنوب غربی پرندک به شماره 1361 در 1356/1/22 به ثبت رسید)

تپه تاریخی سرقله (پس از اسلام -ثبت به شماره 22066 در 1386/12/26 خورشیدی)

تپه تاریخی خورشید آباد (در 1380/12/25 خورشیدی بعنوان اثر ملی با شماره 5616 به ثبت رسید)

تپه تاریخی علیشار(ثبت 5614در 1380/12/25 خورشیدی)

تپه خان آباد (خان آباد در دهستان حکیم آباد بین صدر آباد و خور آباد واقع است این تپه مربوط به دوره اشکانیان و در 1387/5/2 خورشیدی بعنوان اثر ملی به شماره 23122 به ثبت رسید)

قلعه تپه باستانی دوزج (به شماره 5617 در 1380/12/25 خورشیدی به ثبت رسید)

چلمک تپه چناقچی پایین (1380/12/25 به شماره ثبت ملی  5624)

تپه‌های باستانی روستای الویر

تپه راسفیجان

منطقه باستانی پیك متعلق به قبل از تاریخ ایران باستان( به شماره 1359 در 1356/1/22 به ثبت رسید)

منطقه باستانی عبدالله‌آباد (پیش از اسلام - زرندکهنه خیابان مفتح - به شماره ثبت 1360 در 1356/1/22 خورشیدی)

منطقه باستانی گزنگ صدرآباد متعلق به هزاره پنجم ق.م تا دوره ساسانیان ( بین صدر آباد و خان آباد بشماره ثبت ملی 1362 در 1356/1/22 خورشیدی)

قلعه کهنه حصارِ خرقانِ زرندیه (در شهریور 91 در فهرست آثار ملی قرار گرفت)

قلعه حسن آباد (که قدمت آنها به پیش از اسلام می رسد)

قوچه تپه سید آباد ( مربوط به بهد از اسلام و در 1380/12/25 بعنوان یک اثر ملی به شماره 5620 به ثبت رسید)

تپه قلاع لو برهموم ( 1380/12/25 با شماره 5623 به ثبت رسید)

تپه مشانه چناقچی علیا ( به شماره 5625 در 1380/12/25 بعنوان اثر ملی )

تپه حمزه آباد ( 1386/12/26 خورشیدی به شماره ثبت ملی 22072)

تپه سنگمرد تپه سی آجان ( ثبت ملی 5619 در 1380/12/25 خورشیدی)

قلعه گبری آجان (قدمت منالهاي آن كه قرمز با نقش سياه است مربوط به هزاره سوم و اول قبل از ميلاد است 1354/7/14 خورشیدی - شماره ثبت 1192 )

آتشکده قباد تپه بیلفتو ( روستای بیلفتو در راه ابریشم و راه روغن قراردارد و در این روستا که قبلاً میل هفتم نام داشته یکیی از میلها  که علامتی در راه ابریشم بوده قرار داشته و بر روی قباد تپه نیز آتشکده ای قرار داشته - قباد اسم یک شخص است ساکنین و موزرخین منطقه او را سلطان می نامند )

امامزاده سید منصور مامونیه (مربوط به دوره صفوی در 1354/9/10 خورشیدی به شماره 1226 به ثبت رسید)

حمام كلبعلی خان خلج ویدر (دوره زندیه)

حمام روستای بندامیر دوره زندیه

حمام چال مامونیه (به شماره ثبت ملی 23807)

حمام الویر (دوره قاجار و در 1386/12/26 بعنوان اثر ملی به شماره 22099 به ثبت رسید)

حمام آسیابک (دوره قاجار در 1387/3/7 به شماره 23001 ثبت شد)

حمام راسفیجان

حمام دستگرد

آب انبار نوروز آباد( آب انبار نوروز آباد مربوط به دوره قاجار است و این اثر 1387/3/7 خورشیدی با شمارهٔ  22992 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است)

آب انبار محمود آباد (روستاهای پایین یا شرق صدر آباد قبل از احداث چاه های عمیق در دشت خشکرود  دارای قناتهای پر آب بودند که منشاء قنوات غرب زرند و سفره های  زیرزمینی بوده ولی آب این منطقه کمی شور بود بنابراین اهالی این منطقه با احداث آب انبار  در زمستان و بهار آب های سطحی -آب قناتهای بالاتر مثلا روستای دستگرد را در زمستان به آب انبار روستا انتقال می دادند و در تابستان از این آب شیرین و خنک استفاده می کردند این اثر مربوط به دوره قاجار و در   1387/5/2 بعنوان یک اثر ملی با شماره 13114 به ثبت رسیده است)

آب انبار پیک

آسیاب  آبی محمود آباد

آب بند فیض آباد

آسیاب آبی قوشه دگرمان زاویه (آسیاب آبی قویتر از سایر آسیابهای محل که به آن قوچ دگرمان یعنی آسیابی مثل قوچ گفته می شد)

آسیاب آبی ابول آباد (ابول آباد در غرب محله مامونیه و جنوب محله آسیابک واقع است- این اثر بطور کلی نابود شده است)

مسجد چال مامونیه (در سال 1391 بعنوان اثر ملی به شماره 25003 به ثبت رسید)

امامزاده پنج تن زرند کهنه ( مربوط به دوره ایلخانی و در 1387/8/25 خورشیدی بعنوان اثر ملی باشماره 23810 به ثبت رسیده است)

امام زاده عبدالمطلب پیک

امام زاده محمد باقر بند امیر

امام زاده قاسم ویدر

مسجد چلسبان (با سنگ عقیق ان یکاد - دوره زندیه - در سال 1391 بعنوان یک اثر ملی به ثبت رسید)

کبوترخانه خورآباد (برج کبوترخانه خورآباد مربوط به دوره پهلوی اول است در دهستان حکیم آباد، شرق روستای صدر آباد و در روستای خورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ 1387/3/7 خورشیدی شمارهٔ ثبت 22995 به‌عنوان یکی اثر ملی ایران به ثبت رسیده است)

کاروانسرای عباسی  خشکرود (در 1354/7/14 خورشیدی به شماره 1186 اثر ملی شد)

کاروانسرای ورده (واقع در جنوب این روستا در مسیر جاده قدیم روستا)

یخچال مهدی آباد (این اثر مربوط به دوره قاجار در جنوب غرب مامونیه و در 1381/5/8 خورشیدی بعنوان یک اثر ملی با شماره 5975 به ثبت رسیده است)

مانگول حکیم آباد (اهالی این آبادی برای انتقال آب قنات به آنسوی شاخه حکیم آباد سه رود از یک کانال آب U شکل که از خشت و ساروج ساخته شده بود استفاده می کردند، این کانال از دیواره رودخانه به سمت پایین رودخانه و سپس از کف رودخانه به سمت دیگر رودخانه و بعد به سمت بالا کشیده شده بود. بعدها با استفاده از تیرهای چوبی آب قنات را به آنسوی رودخانه انتقال می دادند و اخیرا به خاطر خشک شدن رودخانه با زدن یک سد خاکی بر روی رودخانه آب را از روی سد انتقال می دهند)

غار شاه پسند

قلعه قارقالوخ بندامیر (در کوه بزکش مربوط به اسماعیلیه)

پل دستگرد (بر روی شاخه حکیم آباد سه رود در جاده قدیم تهران مربوط به اوایل دوره پهلوی )

كلیسای سرکیس مقدس 400 ساله(1114 شمسی - 1735 میلادی)

چناقچی علیا (به ارمنی وِری گیوق վերի գյուղ یعنی ده بالا) تصاویر قدیمی زیبا از ارامنه قاراقان (خرقان)،

قلعه ضیاء وسمق

منطقه باستانی کهک بین بلوبند و رازقان

دو برج بندامیر

روستای قدیمی دستگرد  (عربی شده آن دستکرت یا دستجرد، دستگرد به معنای دست ساخت و زمین تخت و هموار یک روستای زمان ساسانیان)

شمس آباد (روستای پیش از اسلام - با قبرستان قدیمی متعلق به گبری ها)

روستای بیلفتو (میل هفتم- در راه ابریشم)

و...

آثار باستانی شهرستان زرندیه زیاد است ولی متاسفانه مردم و مسئولین منطقه در معرفی و حفظ این میراٍث گرانبها کوشا نیستند، خواهشمند است ما را در معرفی دیگر بناهای باستانی این شهر همراهی کنید.

 

1-کوه لوک دینگه (بلوبند و بند امیر) آقای علی اصغر مطلبی    2-جشن هفته اول مرداد کلیسای سرکیس روستای چاناقچی ( روز تبرک انگور و عروج حضرت مریم)-سایت قارقان

 

کاروانسرای ورده - عکاس آقای فرهاد پسندیده

آب انبار نوروز آباد   امامزاده عبدالمطلب پیک

مسجد چلسبان مسجد جامع شهر زاویه

جمعیت زرندیه

جمعیت زرندیه در سرشماری نفوس و مسکن سال 90

شهرستان

کل

مرد

زن خانوار

زرنديه

57153

29272

27881

17025

نقاط شهري 37031 18798 18233 10931
نقاط روستايي 20122 10474 9648 6094

جمعیت زرندیه در سرشماری نفوس و مسکن سال 85

 

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان زرندیه در آبان 1385 برابر با 58387 نفر و 15199  خانوار  بوده‌ است که از این میان 30142 نفر مرد و 28245 نفر زن بوده‌اند.

 

توزیع جمعیت شهرستان زرندیه به تفکیک گروه سنی-جنسی-(روستایی وشهری) در سال 1389 توسط دانشگاه علوم پزشکی استان مرکزی

 

توزیع جمعیت شهرستان زرندیه به تفکیک گروه سنی-جنسی-(روستایی وشهری) در سال 1389 توسط دانشگاه علوم پزشکی استان مرکزی

 

متولدین سالهای

جمعیت

شهری

درصد

شهری

جمعیت روستایی

درصد

روستایی

جمعیت روستایی و شهری

جمعیت مرد

جمعیت زن

درصد جمعیت  این رده سنی نسبت به کل

1389-1385

1941

66%

1009

34%

4225

2132

2093

7.5%

1384-1380

2395

68%

1126

32%

3521

1779

1742

6%

1379-1375

2908

67%

1437

33%

4345

2165

2180

8%

1374-1370

4061

67%

2007

33%

6068

3123

2935

11%

1369-1365

4231

63%

2501

37%

6732

3500

3232

12%

1364-1360

3556

63%

2054

37%

5610

2941

2669

10%

1359-1355

2843

65%

1554

35%

4397

2275

2122

8%

1354-1350

2847

68%

1348

32%

4195

2164

2031

7.5%

1349-1345

2398

71%

957

29%

3355

1717

1638

6%

1344-1340

1979

68%

948

32%

2927

1614

1313

5.5%

1339-1335

1308

59%

899

41%

2207

1109

1098

4%

1334-1330

825

49%

843

51%

1668

748

920

3%

1329-1325

692

47%

786

53%

1478

636

842

2.5%

1324-1320

636

48%

688

52%

1324

623

701

2.25%

1319-1315

687

48%

737

52%

1424

677

747

2.5%

1314-1310

469

40%

703

60%

1172

603

569

2%

1309-1305

356

45%

426

55%

782

445

337

1.5%

قبل از 1305

153

32%

325

68%

478

270

208

0.75%

جمع کل

34804

63%

20585

37%

55389

28275

27114

100%

 

بهداشت :

در این شهرستان یک بیمارستان، 5 مرکز بهداشتی و درمانی شهری، 2 مرکز بهداشتی و درمانی روستایی و 22 خانه بهداشت فعالیت دارند.

آموزش:

حدود 100 مدرسه در این شهرستان در مناطق شهری و روستایی فعال هستند که 20 مدرسه در مقطع راهنمایی و 20 مدرسه در مقطع متوسطه و الباقی در مقطع ابتدایی مشغول فعالیت هستند. علاوه بر این سه دانشگاه نیز در این شهرستان فعال هستند. در مرکز شهرستان دانشگاه آزاد اسلامی واحد زرندیه و دانشگاه غیر انتفاعی زرندیه و در شهر پرندک یک دانشگاه غیر انتفاعی قرار دارند.

مامونیه مرکز زرندیه:

در تپه سرقلعه خشت های عظیم 40× 70 در زیر نور آفتاب دیده می شود که البته این خشتها را بصورت کامل در بناهای چاله محله می توان دید. خیابان امامزاده درمرکز بافت قدیمی مامونیه قرار دارد امامزاده سید منصور و حمام چال و مسجد چال از آثار تاریخی مامونیه در این منطقه واقع می باشد، امامزاده در دوره سلجوقیان شکل گرفته و در دوره های تاریخی صفویه و قاجاریه کامل شده است و حمام چال که به دلیل حفظ گرما در زیر زمین احداث گردیده و متعلق به دوران قاجار است و در ساخت آن از خشتهای سرقله استفاده شده شامل دو بخش زنانه و مردانه بوده که حمام زنانه در اویل دوران قاجار احداث گردیده و در اواسط قاجار حمام مردانه احداث گردیده حمام زنانه دارای سر در بوده در گذشته امامزاده نیز دارای سر در بوده که متاسفانه در دهه 60 تخریب گردید. مسجد چال که در شمال شرقی امامزاده قرار گرفته و متعلق به دوران سلجوقیان است و به دلیل احترام گذاردن به امامزاده فاقد گنبد و گلدسته است.

مسجد چال مامونیهحمام چال مامونیه

خانه های قدیمی و کاه گلی که فقط اندکی از آنها باقی مانده نشان دهنده معماری بومی این منطقه می باشد اکثر خانه ها دو ایوانی هستند در برخی از آنها بالاخانه هم دیده می شود در اکثر آنها طویله در بخشی از حیاط قرار داشته که نشان از بافت روستایی آن دارد ایوان های رفیع و بلند را در تمام بناها می توان مشاهده نمود که نشان از هنر معماران در ایوان سازی است تمام اتاقها دارای سقف طاق دار و طاقچه و رفع بوده و توسط پنجره های کوچک از جهت جنوب نور می گیرند و احداث زیر زمین و پیشانی بر آمده نشان از معماری کویری این منطقه دارد وجود حوض کاشی در وسط حیاط و درختان میوه در تمام حیاط های قدیمی مشاهده می شود.

نمای یک زیر زمین قدیمی در مامونیه

در جنوب منطقه مامونیه منطقه امیر آباد و زرند کهنه قرار گرفته و آثار عمارت محبعلی خان در عهد خاقان مغفور دیده می شود که البته در اثر تقسیم ارث به مرور زمان تنها بخشی فرسوده ای از آن عمارت باقی مانده و امامزاده پنج تن را شاید بتوان سالم ترین امامزاده زرندیه نامید و تپه تاریخی در بخش جنوبی شهر بقایای تمدن کهن می باشد بیشتر بناهای این منطقه دارای بالاخانه می باشد و ایوان سازی مانند منطقه مامونیه رفیع نیست و از نظر تزئینات دارای قابلیت های بهتری نسبت به دیگر محله ها هستند در بخشی از خیابان بقایای یخچال قدیمی دیده می شود که تنها بخشی از آن باقی مانده با خشتهای بزرگ به صورت عرق چین احداث گردیده است در این منطقه ساخت و ساز جدید به ندرت دیده می شود و بافت سنتی خود را نسبت به دیگر نقاط حفظ نموده است.

خانه قدیمی در محله زرند کهنه

در منطقه خورشید آباد که در شرق شهر واقع گردیده است، می توان چند ساختمانهای قدیمی را مشاهده نمود که اکثر این بناها دارای سر در می باشد که در دو طرف آن فضای نشستن قرار دارد و پوشش سقف آن طاقدار می باشد و در نزدیکی این محل یخچال مهدی آباد قرار دارد

یخچال مهدی آباد

منطقه آسیابک شمالی ترین نقطه شهر می باشد بناهای قدیمی این منطقه اغلب در یک طبقه احداث گردیده دارای سر در ورودی می باشند و با توجه به اینکه خاک این منطقه محکم است زیر زمین در اکثر بناها دیده نمی شود و ساختمانها بیشتر در ضلع شرق حیاط ها احداث گردیده اند .

زبان:

مردم منطقه مامونیه،  امیر آباد و زرند کهنه فارس زبان و آسیابک و خورشید آباد ترک زبان هستند.

ارتفاعات:

این شهرستان در محل تلاقی دو رشته کوه البرز و زاگرس واقع شده است.وارتفاعات معروفی بخصوص در قسمت غربی قرار گرفته اند که عبارتند از:

کوه اینجه قارا (هزار چشمه) بلندترین کوه استان مرکزی دربخش خرقان و روستای چلسبان و ازبیزان در دامنه شمالی کوه و روستای چمرم (چمران نوبران) در دامنه جنوبی قرار دارند و در بیشتر ماه های سال پوشیده از برف است.

کوه قلیچ با ارتفاع 3170 متر بلندترین کوه بخش مرکزی زرندیه است این کوه در غرب زاویه قرار دارد و تفریحگاه اهالی این شهر است . مزرعه ای با نام قلیچ در دامنه این کوه قرار دارد که گویا در گذشته آبادی بوده است.

کوه تکی داغ واقع در بخش مرکزی زرندیه و در شمال کوه قلیچ قرار دارد.

کوه اردونشین (اردوشون داغی) این کوه در بخش خرقان واقع است در کنار پیر حیدر

کوه بدر آوا یا پیر حیدر (بلوبند) در دامنه آن چشمه پیر حیدر و درختان شاه توت قرار دارد که تفریحگاه مردم است. گویا شخصی بنام پیر حیدر در زمان قاجار در همین مکان می زیسته و در همین محل نیز دفن شده است.

کوه خورجونلی

کوه لوک دینگه(بند امیر و بلوبند) در سمت غرب روستا بند امیر قرار دارد و نوک قله این کوه زیباست.

کوه آغ داغ (بند امیر) این کوه در شمال روستای بند امیر واقع است. بر روی این کوه فسیل های صدف به وفور یافت می شود که نشاه می دهد این مکان قبلا دریا بوده و مجددا چین خورده است.

کوه زنگار (بند امیر) در شمال شرق روستای بند امیر

کوه قالاچه(بند امیر) در سمت جنوب روستای بند امیر، نام این کوه را از قلعه معروف روی (برای دیده بانی روستا و مراقبت از گزند دزدان و یاغیان) آن گرفته اند.

کوه زر آب (بندامیر) کوه بلند که سرچشمه اصلی رود بند امیر است.

کوه شاهپسند (بند امیر) در مرز زرندیه و ساوه با ارتفاع 2750 متر علاوه بر چشم انداز اهمیت فرهنگی دارد

کوه بزکش (بندامیر) با قلعه معروف قارقالوخ بر روی آن

قربانعلی اولن داغ (بند امیر): نزدیک زراب

کوه قجیر(چهارحد): این کوه بلند در محدوده روستاهای ورگبار - چهارحد و داغکندی قراردارد

کوه آق قیه(چهارحد):این کوه در چهارحد زرندیه و مرز بویین زهرا (روستای اسماعیل آباد- خرقان غربی) قرار دارد، کوه دیگری بنام پیشیک قیه در اسماعیل آباد در جوار این کوه قرار دارد. چشمه آب شور آق قیه چهارحد معروف است. قیه کلمه ترکی به معنی جیغ است.

کوه گوی داغ ( رود شور): کوه بلند با رنگ سبز در ناحیه مرزی با استانهای قم و تهران روستاهای سلطان احمد لو و دربند و شیرین بلاغ در دامنه این کوه قرار دارند. در شمال این کوه رود شور - در شرق کوه شیرین بلاغ و سه رود (رود اوچ گوز) در غرب آن اتوبان قم و حوض سلطان و در سمت جنوب غرب آن سلطان احمدلو و باغات پسته قرار دارد.

این کوه در یک منطقه کویری و آرام قرار گرفته و پناه گاه مناسبی برای حیوانات وحشی است.

کوه قناق(زاویه): یک کوه تنها در مسیر جاده اختر آباد نزدیک زاویه و قشلاق نعمتی است، به روایت محلیها و افسانه های محلی این کوه به سمت غرب در حرکت است و از جای دیگر به این منطقه مهمان شده است.

کوه قوتور(شمال دهستان خشکرود و حکیم آباد): یک کوه ناهموار با ناهمواریهای برجسته این کوه در مسیر راه ابریشم و در غرب کوه قلیچ واقع است.

کوه چرخی سلطان (ورده)

کوه میل داغی ( کوه فرهنگی در جنوب زرندیه )

میل که در قدیم به آن چراغدان و چراغپایه نیز گفته می‌شده در لغت به معنای کانون یا محل نور و روشنایی و جای آتش است. در دوران پیش از اسلام مناره یا میل راهنما را جهت راحتی مسافران می‌ساختند. این هادیان قافله‌ها و راهنمایان کاروان‌ها را عموما" در کنار راه‌ها و جاده‌ها می‌ساختند و در تاج آنها آتشی روشن کرده تا گمگشتگان با دیدن نور آنها در شب‌های تاریک یا روزهای مه گرفته راه را از بی‌راه تشخیص دهند. مناره‌ها یا میل‌ها، از همان ابتدای ساخت‌شان بنایی مستقل بوده‌اند و ربطی به بنایی دیگر نداشته‌اند. از میل‌ها در دوران باستان برای پیام‌رسانی، پست و راهنمایی راه‌ها استفاده می‌شده؛ هر چند تزئین‌های عالی آ‌نها جای بحث دربارة کاربردشان را باز می‌گذارد. همچنین مناره یا میل، راهنما یا پیام‌رسانی است که با استفاده از پرتوهای نور، پیام‌های رمزی مثل تلگراف به مناطق دورتر فرستاده می‌شده.

 

کوه تیر (مرز ویدر و وسمق)

کوه کچیک داغ و بویوگ داغ (دو کوه رازقان)

بورکلی داغ (هبران)

 

ما را در معرفی ارتفاعات بزرگ این شهرستان یاری کنید

غارها:

غار بریه (روستای بریه خرقان): با سه دهنه ورودی که بزگترین ورودی ابعادش 1.5 در 1.5 متر مربع است. با دو مسیر که مسیر سمت چپ به طول 100 متر به جای اول بر می گردد و مسیر دوم به چاه 10 متری ختم می شود.

غار شاهپسند (بند امیر) بالاتر از پیغمبر اشمعیل

غار هولی دره (ویدر) در روستای ویدر

غار چرخی سلطان (ورده)

سدها:

سد رودخانه سه رود (بخش مرکزی):

رودخانه سه رود با پیوستن سه رود تشکیل شده است.سه رود آسیابک - حکیم آباد و زاویه  که تقریبا تمامی سال خشک و فقط مسیر سیلاب و آب باران و برف فصلی است. بر روی سه رود در حوالی روستای پیک یک بند یا سد خاکی برای استفاده از این آبها احداث شده است.

سد روستای بند امیر(بخش خرقان):

سدی واقع در جنوب شرق روستای بند امیر که بندی است برای جمع آوری آب چشمها و سیلابها جهت تامیین آب کشاورزی و قنات روستای بندامیر و ویدر با چشم انداز و مناظر زیبا

سد روستای ورامه(بخش خرقان):

بعد از روستای دوزج و نرسیده به روستای علیشار راه انحرافی این سد پر آب خاکی قرار دارد با جاذبه گردشگری این سد بالای روستای ورامه قرار دارد و بر روی رود شیرین چای بنا شده است.

سد روستای ورامه

سد لار(بخش خرقان):

منطقه لار یکی از هشت روستای میزبان ارامنه زرندیه در انتهای بخش خرقان در دامنه کوههای مرتفع با نهرهای آبهای دائمی با سد خاکی و تالاب و باغهای زیبا یکی از نقاط توریستی این شهرستان می باشد.

رودخانه ها:
بخشی از شهرستان زرندیه را کوه ها و مناطق کوهستانی پوشش داده و اکثر قریب به اتفاق این کوه ها با جاری ساختن  نزولات آسمان اعم از برف و باران، رودخانه هایی را تولید کرده اند. این رودخانه ها یکی از جاذبه های توریستی شهرستان زرندیه محسوب می شوند.

رودخانه سه رود (اوچ گوز):

واقع در شمال زرندیه از بهم پیوستن سه رود خشک آسیابک، حکیم آباد و زاویه در جنوب پرندک (روستای فیض آباد و محمود آباد)تشکیل می شود که به سمت شمال شرق و رود شور امتداد می یابد. آب این رود خانه فقط سیلاب آب باران و برف دشت بخش مرکزی زرندیه می باشد. طول این رود 98 کیلومتر است و 179 میلیون متر مکعب آورد آب دارد.

رود شور:

رود شور از استان زنجان سرچشمه گرفته و پس از عبور از استان قزوین و جنوب غرب استان تهران و شهرستان زرندیه به شهرستان ری می‌رسد. شاخه‌های مشهور این رود عبارتند از خر رود، ابهررود، کردان، سرود ( سه رود ) در شهرستان زرندیه. رود طولانی شور با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی، عرض شهرستان ری را طی می‌کند. این رود از شش کیلومتری جنوب حسن‌آباد فشاپویه عبور می‌کند و به شوره‌زار شرق دریاچه حوض سلطان قم می‌ریزد.

رود رازقان:

سرچشمه این رود کوهای مرتفع خرقان و اینجه قاره می باشد پس از عبور از عین آباد الویر و رازقان این رود با رود شیرین چای از سمت دوزج و علیشار ترکیب و با نام شورچای به دشت خشکرود می ریزد.

شیرین چای:

از سمت علیشار و دوزج و ورامه به سمت خشکرود روانه می شود وبه رود رازقان می پیوندد.

یخچال:

یخچال ها از جاذبه های شهرستان هستند. یخچال محیطی را گویند که کمترین میزان جذب گرما را دارد و دارای این قابلیت است که هرگاه برف و یخ را در آن انباشته کنند تا چند وقت یخ در آن وجود خواهد داشت. درگذشته از این یخچال ها برای استفاده از یخ و نگهداری از غذاهایشان استفاده می کردند و اکنون نیز خنکی هوای یک یخچال حتی در اوج تابستان و دیدن فن آوری مردم گذشته برای گردشگران جذاب محسوب می شود.

یخچال مهدی آباد

این یخچال در شهرستان زرندیه و در روستای متروکه مهدی آباد واقع در جنوب شهر مامونیه واقع است.

مراکز تفریحی:

 

از جمله این مراکز تفریحی می توان دشت خشکرود - دامنه کوه قلیچ - اینجه قاره -سید باوقار - چشمه لار- روستای ورده - روستای ویدر- روستای بند امیر - آبشار چاناقچی  - رود شور -  رود رازقان - رود شیرین چای - چشمه پیر حیدر - پیست اتومبیل رانی زرندیه  را نام برد

زبان و گویش مردم شهرستان

زبان این شهرستان ترکی در همه شهرها و روستا ها بجز مرکز شهرستان-فارسی با لهجه شیرین (مامونیه - زرند کهنه - امیرآباد) - تاتی (الویر و ویدر) -زرگری (روستای وسمق)و ارمنی (ارامنه در هشت روستای بخش خرقان در میان کوهها بعد از صفویه پناه می برند و در آنجا تا این اواخر زندگی می کرده اند این روستاها عبارتند از لار- چناقچی اولیا و سفلی -آق بلاغ - چهارحد و.. تعداد آنها به 4000 تا 5000 نفر می رسیده و بعد از زلزله خرقان -بویین زهرا در سال 1341 اکثر ساکنین ارمنی این ناحیه به تهران مهاجرت کردند) است.

 

زرندیه شامل دو بخش مرکزی (با سه دهستان رود شور- حکیم آباد و خشکرود) و خرقان (با سه دهستان الویر- دوزج  و علیشار) است

بخش خرقان 38 روستا دارد که جمعیت کل این بخش در حدود 8000 نفر می باشد، منطقه خرقان بین  سه استان قزوین - مرکزی و همدان تجزیه شده که بخش بزرگ آن خرقان شرقی در شهرستان زرندیه واقع است، در سالهای اخیر شهرستان زرندیه از شهر ساوه جدا شده است و توجه زیادی به این بخش بخصوص راه سازی و گازرسانی به روستاها شده است تا مانع از مهاجرت روستاییان این منطقه زیبا شوند از اخبار ناراحت کننده نابودی گونه های وحش مثل کل، قوچ، گراز، گرگ و کفتار کشته شدن یک گونه نادر سیاه گوش (گربه وحشی) در حوالی روستای عین آباد توسط چوپانهای محلی، کوچ روستاییان به شهر و نابودی جنگلها و باغات می توان نام برد.

جنگلها:

جنگل مصنوعی درختچه های بیابانی  سه راه خشکرود:

متاسفانه بخشی از این جنگل زیبا که برای حفظ خاک و توفان شن و کولاک ایجاد شده در سالهای اخیر در جهت راه سازی گاز رسانی تخریب شده و چوب این جنگل جهت تهیه دغال تقریبا به طور کلی غارت شده است. این جنگل در حاشیه جنوب غرب مامونیه قرار دارد و گونه های مختلف جانوران وحشی در آن زندگی می کنند.

جنگل درختچه های بیابانی جاده بویین زهرا:

چوب این جنگل نیز توسط افراد ناشناس شبانه غارت شده و زیبایی آن کاسته شده

جنگل واقع در رود شور:

این جنگل پوشیده از درختچه های مقاوم به آب و شوری آب و نیز نیزار در حاشیه رود شور در شمال شهرستان در ناحیه مرزی استان البرز و تهران قرار دارد و گونه های مختلف حیوانات را پذیرا است

 

شهرک های صنعتی:

شهرک صنعتی مامونیه: واقع در شرق مامونیه در حاشیه آزاد راه تهران ساوه و در فاصله 90 کیلومتری تهران

شهرک صنعتی زاویه: واقع در شمال زاویه در کنار جاده قدیم تهران و جاده اخترآباد به سمت کرج و شهریار در فاصله 90 کیلومتری تهران

شهرک صنعتی پرندک: واقع در غرب شهر پرندک در حاشیه جاده قدیم تهران و راه آهن تهران-خرمشهر در فاصله 75 کیلومتری تهران

منطقه صنعتی رنگرز : واقع در حاشیه سه راه بویین زهرا، تقاطع جاده بویین زهرا و جاده قدیم تهران-ساوه

شهرک صنعتی خرقان: جاده بویین زهرا

شهرک مبل (دکولند): دهستان رودشور  در حاشیه اتوبان تهران - ساوه قبل از نیروگاه رود شور

 

کاروانسرای خشکرود:

 

جام جم آنلاين: کاروانسراي خشکه رود زرنديه به عنوان نمادي از هنر اصيل ايراني در اعصار گذشته در مسير جاده ابريشم ، طي قرون متمادي همچنان پا بر جا مانده است.

 


عملکردهاي گوناگوني که کاروانسراهادرگذشته به عهده داشته، باعث شده نامهاي متفاوتي براي اين بناها در فرهنگ لغات جاي گيرد ؛ از جمله "کاربات ، رباط ، ساباط و خان".
اين بنا در ميان بياباني وسيع واقع شده و در اطراف آن تا شعاع چند کيلومتري هيچ روستا و دهکده اي وجود ندارد و نزديکترين روستا به اين مکان، "خشکرود" در هفت کيلومتري آن مي باشد.
اين کارونسرا چهار گوشي (مستطيلي) است که تنها دروازه ورودي آن در سمت شرق واقع شده و در جلوي آن يک جلوخان وسيع و بلند وجود دارد.
در دو پهلوي جلوخان ، دو سکو و در دو گوشه شمال غربي و جنوب غربي آن ، دو نيمه درگاه مشاهده مي شود.
در ميانه جنوبي جلوخان عبارت "يا علي مدد" با نماکاري آجري ديده مي شود و طاق اين جلوخان با مقرنس کاري گچي و آجري تزيين شده است.
در جبهه خارجي اين بنا 10 حجره وجود دارد که چهار حجره آن بر اثر بارش برف و باران خراب شده است.
پس از عبور از درب بزرگ ورودي ، يک دالان قرار دارد که داراي دو سکو و چهار درگاه است.
حياط کارونسرا به شکل مستطيل است که به چهار ايوان بزرگ منتهي مي شود.
در اين ايوانها ، اطاقهايي جهت استراحت مسافران تعبيه شده است.
در پشت اطاقهاي اين کارونسرا هشت اصطبل وجود دارد و در کنار آن حجره هايي جهت استراحت ساربانان ساخته شده است.
اين کاروانسرا، فضاي کافي براي جا دادن حيوانات بارکش داشته و بر روي سکوي برآمده اي که پيرامون حياط قرار گرفته ، طاق گانهايي که نماي داخلي را تقسيم بندي کرده واقع شده است.
در داخل هر اطاق ، اجاق و طاقچه وجود دارد که کف آنها با آجر مفروش شده است.
کاروانسراي خشکه رود زرنديه ، متعلق به دوره صفويه ، در سال 1354 به شماره 1186 در شمار فهرست آثار ملي به ثبت رسيد.

متاسفانه این اثر تاریخی در حال خراب شدن است و تبدیل به استراحتگاه عشایر و گله دارها شده و میراث فرهنگی استان مرکزی به این بنای تاریخی توجه ای ندارد.

کشاورزی:

شهرستان زرندیه دارای حدود هفت هزار و 400 هكتار باغ پسته است. بخش عمده آن در روستاهای سلطان احمدلو - خشکرود - حسین آباد و فیض آباد قرار دارد.

شخصیتهای زرندیه:

ابوعلی مشکویه از مشکویه یا مشکین تپه حوالی پرندک فیلسوف، ادیب و مورخ بزرگ ایران

استاد علی کمالی از روستای بند امیر گردآورنده مجموعه اشعار تیلم خان(شاعر ترک اهل مراغه بخش نوبران ساوه)

 


مطالب ویژه